Poradnik dla przedsiębiorcy

Biogazownia: koszt budowy, okres zwrotu i zasada działania

Przystępny poradnik dla gospodarstw, zakładów spożywczych, inwestorów i gmin: jak działa biogazownia, ile kosztuje, od czego zależy okres zwrotu, kogeneracja czy biometan, poferment i ryzyka.

Jak działa biogazownia

Odpady organiczne – gnojowica, odpady poubojowe, serwatka, resztki żywności, wywar gorzelniany czy ścieki z tłoczni oleju palmowego – trafiają do szczelnego zbiornika. Bez dostępu tlenu bakterie przetwarzają materię organiczną w biogaz: 50–65% metanu, reszta to głównie CO₂. W podgrzewanej komorze fermentacyjnej w temperaturze około 38 °C trwa to 25–35 dni. W gorącym klimacie tę samą pracę wykonuje przykryta, niepodgrzewana laguna: wolniej, ale znacznie taniej.

Gaz jest magazynowany, oczyszczany z siarkowodoru, a następnie spalany w agregacie kogeneracyjnym (prąd i ciepło) lub w kotle (tylko ciepło) albo uszlachetniany do biometanu, który może zastąpić gaz ziemny w sieci lub posłużyć jako paliwo do pojazdów. To, co zostaje, czyli poferment, wraca na pola jako nawóz.

Ile kosztuje biogazownia

O koszcie decydują objętość komory fermentacyjnej, zbiornik na poferment, przygotowanie substratu (higienizacja, odpakowywanie), agregat kogeneracyjny lub instalacja uszlachetniania biogazu oraz przyłączenie do sieci, a nie moc w kilowatach wzięta z katalogu. Małe instalacje mają najwyższy koszt na kW: biogazownia 50 kW wcale nie jest pięć razy tańsza od instalacji 250 kW.

Ceny różnią się też między krajami: robocizna, pozwolenia i budowa w Niemczech czy Danii kosztują inaczej niż w Polsce, Turcji czy Indiach. Nasz model składa budżet z poszczególnych elementów, stosuje współczynnik dla kraju i pokazuje przedział. Wiążące ceny dają dopiero oferty dostawców po rzetelnym studium wykonalności.

Od czego zależy okres zwrotu

Najważniejsze są cztery rzeczy: jaką część wytworzonej energii zużyjesz na własne potrzeby (własny prąd i ciepło zastępują drogie zakupy), ile dziś płacisz za odbiór odpadów, jak wydajny energetycznie jest substrat oraz skala instalacji.

Systemy wsparcia, takie jak taryfy gwarantowane, premie za biometan czy dotacje inwestycyjne, mogą odmienić wynik, ale bywają zmieniane, wygaszane i mają swoje warunki. Dlatego nasz werdykt zawsze wyliczamy bez nich, a każdy program pokazujemy jako osobny scenariusz ze statusem i źródłem.

Kogeneracja, kocioł czy biometan

Kogeneracja się opłaca, gdy na miejscu potrzebny jest i prąd, i ciepło. Kocioł to najprostsze rozwiązanie, jeśli potrzebujesz tylko ciepła. Biometan wymaga stałego strumienia gazu oraz możliwości zatłaczania do sieci gazowej albo odbiorcy paliwa do pojazdów. Najmniejsze instalacje uszlachetniania przyjmują około 50–100 Nm³ surowego biogazu na godzinę, ale koszt metra sześciennego mocno spada wraz ze skalą. Dlatego pojedyncze małe gospodarstwo rzadko osiąga ten próg, a grupa gospodarstw, inwestor czy duży zakład przetwórczy – często tak.

Poferment, metan i bezpieczeństwo

Poferment jest cennym nawozem tylko wtedy, gdy masz grunty, na których limit azotu pozwala go zastosować; w przeciwnym razie to koszt. Wycieki metanu to strata zarówno pieniędzy, jak i korzyści klimatycznej, dlatego niezbędne są gazoszczelne zbiorniki i monitoring.

W biogazowni pracuje się z gazem wybuchowym i toksycznym siarkowodorem. Projekt i eksploatacja wymagają wykwalifikowanych inżynierów; wstępna ocena to tylko pierwszy krok.

Biogaz według branży

Rolnictwo i akwakultura

Przemysł i handel żywnością

Odpady, oczyszczalnie i biogazownie